Ответы
Ответ:
Жер қыртысында мұнай мен газдың таралу заңдылықтары.
ЖЕР ҚЫРТЫСЫНДА МҰНАЙ МЕН
ГА З Д Ы Ң Т А РА Л У З А Ң Д Ы Л Ы Қ Т А Р Ы .
ОРЫНДАҒАН: ИСЛАМОВ А.
Т Е К С Е Р Г Е Н : Е Р М Е К Б А Е В А Г.
2. Мұнай
МҰНАЙ
Мұнай – көмірсутектер қоспасы
болып табылатын, жанатын
майлы сұйықтық. Қызыл-қоңыр,
кейде қара түске жақын, немесе
әлсіз жасыл-сары, тіпті түссіз түрі
де кездеседі. Өзіндік иісі бар.
Жерде тұнбалық қабатында
орналасады.Пайдалы қазбалардың
ең маңызды түрі.
3. Газ
ГАЗ
Газ — заттың атомдары мен
молекулалары бір-бірімен әлсіз
байланысқандықтан, кез келген
бағытта еркін қозғалатын және
өзіне берілген көлемге толық
жайылып орналасатын агрегаттық
күйі.
4. Мұнай мен газдың пайда болуы
МҰНАЙ МЕН ГАЗДЫҢ
ПАЙДА БОЛУЫ
Көпшілік мұндайды шөгінді жолмен қалыптасты деп түсінді, себебі
мұнайдың органикалық шығу тегінің гепотезасының дұрыстығын
дәлелдеумен болды. Органикалық теорияны құрастырғанда органикалық
заттарға ерекше назар аударылды. Бір топ ғалымдар – мұнай өсімдіктердің
қалдықтарынан түзіледі деп санады, ал екінші топ – жануарлардан, үшінші
топ (өсімдіктер мен жануарлар) Потоньенің (1905), И.М.Губкиннің (1932),
П.Трасканың (1935) және т.б. зерттеуіне байланысты.
5.
Органикалық заттардың көмірсутегіне айналуы, келесі процестің жүзеге
асуы үшін, шөгінді изоляциясы, оттегі мен ауаға сәйкес затты тұтынуы
керек.
Көпшілік қабылдаған қажеттілік қоршаған ортаны, сәйкес келетін
органикалық заттың газ бен мұнайға айналуы
Құрамында органикалық заты бар шөгіндінің жиналуынан барып осы
процесс жүзеге асады.Бұл кезде шөгінділер жердің астына көміліп
қалады.Көпке созылған бассейн жүгі мен жинақталған қалыңдық
температураның және қысымның көтерілуіне әкеп соқтырады.Органикалық
заттардың көмірсутегіне айналуы кезінде міндетті түрде температура мен
қысымның көтерілуін ғалымдар дұрыс деп қарастырды.
6. Мұнай қалай пайда болады?
МҰНАЙ ҚАЛАЙ ПАЙДА
БОЛАДЫ?
7.
8. Мұнай мен газдың жер қыртысында таралуы
МҰНАЙ МЕН ГАЗДЫҢ
ЖЕР ҚЫРТЫСЫНДА
ТАРАЛУЫ
9. Табиғатта мұнай мен газ кен орындары топтасып кездеседі, жер қойнауында олардың таралу ерекшеліктері белгілі заңдылықтарға
ТАБИҒАТТА МҰНАЙ МЕН ГАЗ КЕН ОРЫНДАРЫ
ТОПТАСЫП КЕЗДЕСЕДІ, ЖЕР ҚОЙНАУЫНДА
ОЛАРДЫҢ ТАРАЛУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ БЕЛГІЛІ
ЗАҢДЫЛЫҚТАРҒА ТӘУЕЛДІ БОЛАДЫ.
10.
Мұнай мен газдың шоғырлануы екі категорияға бөлінеді:
жергілікті және өңірлік. Осылай бөлінуді А.А.Бәкіров
ұсынды, ол Халықаралық геологиялық конгресс
еңбектерінде (1964 ж.) жер қыртысында мұнай мен газдың
барлық шоғырлану категорияларының бірыңғай жіктелуін
жариялады.
11.
Мұнай-газ жиналымдары докембрийден бастап төрттік шөгінділерге дейін белгілі.
Олардың ең ірілері девон-плиоцен аралығында кездеседі. Көне платформаларда девон
және таскөмір шөгінділерінде, жас платформаларда юра және бор шөгінділерімен
байланысты, тау аралық ойпаңдарда және альпі қатпарлы құрылымдардың шеткі
бөлімдерінде өнімді қабаттардың геологиялық жасы палеоген және неоген.
Докембрийдағы жер
қыртысындағы мұнай газдың
таралуы
12.
Мұнай газ жиналу жағдайларын,
негізінде геотектоникалық
факторлар анықтайды.
Тектоникалық жағдайлар
аймақтық миграция бағытын
белгілейді, ал ең бастысы
тектоникалық қозғалыстар
жергілікті тұтқыштарды
құрастырады. Осы тұтқыштарда
мұнай және газдың өнеркәсіптік
жиналымдары шоғырланады
13.
Мұнай мен газ кай жерлерде кезедеседі?
Мұнай мен газдың ірі кенорындары жер қабығының келесі тектоникалық
бөлімдерімен байланысты:
1) платформадағы бел-белесті және дөңбек күмбезді көтерілімдер;
2) ірі ойпаңдардың шеткі белдемдері;
3) шеткі ойыстардың платформамен түйіскен беткейлері
14.
Мұнай-газ кенорындарының тереңдік бойымен таралу ерекшеліктері де байқалады
тереңдеген сайын олардың саны көбейеді (1-3 км), сонан соң азая бастайды.
Сұйық және газ көмірсутектер қорының қиманың тік бағыты бойымен таралуы
бөлігінде (1,2-1,5 км) газ, төменірек (1,5-3 км) газдың қоры азайып, мұнайдың қоры
көбейеді, ал одан әрі төмендеген сайын газмұнайлы, газдыконденсатты, ең соңында
газды шоғырлар орналасады.
15. Коллектор таужыныстар
КОЛЛЕКТОР ТАУЖЫНЫСТАР
Коллектор деп мұнай мен газды өз бойына сіңіріп, игеру кезінде өндірістік мөлшерде бере
алатын қасиеті бар таужынысты айтады.
Таужыныстардың негізгі петрофизикалық параметрлері:
• кеуектілігі;
• өткізгіштігі;
16. Кеуектілік формуласы
• Общая пористость
• Кп. = (V всех пор / V породы)
• Открытая пористость
• Кп.о. = (V открытых пор / V породы)
• Эффективная пористость
• Кп.эф. = (V эф. / V породы)
• Кп. > Кп.о. > Кп.эф.
17. Өткізгіштік
• Тау жыныстарының сұйықтықтарды және газдарды қысымның төмендеуі кезінде
өздігінен өтетіндігі.
• Дарси заңы:
•